BIST'in 3 Yıllık Aristokratları: Hem Kazandıran Hem Uyutabilen Hisseler
Son üç yılın en önemli finansal gerçeği şu: BIST100 endeksi toplamda %186 kazandırdı, ama aynı dönemde TL mevduatı yenemedi. Yani "borsa her zaman kazandırır" klişesi veriyle doğrulanmadı. Buna karşılık bazı hisseler endeksi 10 katının üstünde geçti. Bu yazı, son üç yıllık veride hem endeksin belirgin üstünde performans gösteren hem de yüksek oynaklık ve derin düşüşlerden uzak duran "aristokrat" BIST hisselerini tespit ediyor. Amaç, trading önerisi değil, uzun vadeli portföy için matematiksel filtre.
Metodoloji Kısa: 4 Kapıdan Geçmek
Her hisse için dört filtre uygulandı. Bir hisse "aristokrat" sayılması için:
- Risk-ayarlı getirisi pozitif olmalı (yıllık getirisi %40 mevduat faizinin üstünde, oynaklığa göre)
- Maksimum düşüşü %-50 civarını geçmemeli (dayanıklılık testi)
- 200 günlük ortalamanın üstünde kalmalı (trend aktif)
- BIST100'ü belirgin bir farkla geçmiş olmalı (alfa gerçek mi?)
103 BIST hissesi bu dört filtreden geçirildi. Sonuç zenginleştirici: pek çok hisse "pump & dump" karakteri taşıdı (1 yılda %1500 kazanıp -%80 çöküş), bunlar elenmeli. Gerçek aristokratlar 15 civarında, hepsi farklı sektörlerden.
Final Liste: 15 Aristokrat
3 yıllık Sharpe oranına göre sıralanmış, endeks üstü performansla birlikte:
| Hisse | Sektör | 3Y Toplam | BIST Üstü Fark | Yıllık Getiri | Oynaklık | Max Düşüş |
|---|---|---|---|---|---|---|
| RALYH | Holding | %4.079 | +%3.893 | %125 | %52 | -%42 |
| KTLEV* | Katılım Finans | %7.966 | +%7.781 | %154 | %72 | -%80 |
| ASELS | Savunma | %1.443 | +%1.257 | %92 | %44 | -%24 |
| MAGEN | Enerji | %1.249 | +%1.064 | %87 | %54 | -%53 |
| TURSG | Sigorta | %1.124 | +%939 | %84 | %44 | -%39 |
| KUYAS | Perakende | %1.101 | +%915 | %83 | %59 | -%53 |
| MPARK | Sağlık | %621 | +%435 | %66 | %42 | -%28 |
| ANSGR | Sigorta | %534 | +%348 | %62 | %44 | -%38 |
| ENERY | Enerji | %480 | +%295 | %66 | %51 | -%54 |
| GARAN | Bankacılık | %395 | +%209 | %54 | %43 | -%30 |
| BIMAS | Perakende | %389 | +%204 | %53 | %39 | -%35 |
| AKBNK | Bankacılık | %348 | +%163 | %50 | %46 | -%35 |
| ENJSA | Enerji | %285 | +%99 | %45 | %39 | -%27 |
| TAVHL | Havaalanı | %283 | +%98 | %45 | %39 | -%28 |
| MGROS | Perakende | %258 | +%72 | %43 | %36 | -%32 |
| TUPRS | Rafineri | %258 | +%72 | %43 | %37 | -%42 |
*KTLEV dikkatli bakılmalı: -%80 drawdown yaşamış, 1 yılda %1549 yükselmiş — spekülatif pump özellikleri taşıyor, "uyutabilen" kategoriye uymuyor.
Dikkat Çeken Örüntüler
Listedeki hisseler dört büyük sektör kümesine yayılıyor: savunma-sanayi, sağlık-sigorta, bankacılık-enerji ve perakende-tüketici. Bu ilginç — çünkü klasik Türk borsasının "güçlü büyükler" anlayışı ağırlıklı olarak bankaları öne çıkarır, ama listede bankalar orta sıralarda. Üstte savunma, enerji ve sigorta var.
ASELS, MPARK, ENJSA ve TAVHL özellikle dikkate değer: Dört farklı sektörden bu hisseler son 3 yılda -%25 ile -%28 arasında düşüşlerle sınırlı kaldı. Aynı dönemde BIST100 endeksi %44 civarında düşüş yaşamıştı. Yani bu hisseler "kriz zamanlarında daha az düşen" kategoride. Portföy inşası açısından bu özellik altın değerindedir — çünkü düşük drawdown, yüksek getiri ile birleşince bileşik büyüme hızlanır.
RALYH (Ral Yatırım Holding) listenin zirvesinde yer alıyor ama analitik olarak temkinli okunmalı. Yatırım holdingleri genellikle altındaki portföyün değerini yansıtır; RALYH'nin son ay %85, son üç ay %78 sıçraması büyük ölçüde momentum odaklı fiyatlama; temel değer olmayabilir. Sharpe yüksek ama örneklem kısa ve tepede volatiliteli hisselerin dönüş riski büyük olabilir.
Beklentisiz Kazananlar
Liste bir şey daha söylüyor: bazı "sıradan görünen" isimler geride değil. BIM, Migros, Garanti ve Akbank — bunlar medya manşetlerinin parlak hisseleri değil, ama son 3 yılda endeksi geçmişler. Özellikle BIM (%389 toplam, sadece %39 oynaklık, -%35 düşüş) listenin en ılımlı Sharpe'a sahip olsa da dayanıklılık şampiyonlarından biri. Enflasyon döneminde perakendede güçlü birim fiyatlama gücüne sahip şirketlerin değerinin korunduğu klasik bir hikaye.
Dikkat: Listede Olmayanlar
Büyük marka bilinci olan bazı hisseler bu listede yok: THYAO (Sharpe -0.13), SISE, PETKM, SASA, KRDMD, KCHOL — bunların hepsi ya endeksi yenmeyi başaramamış ya da beklenen Sharpe'ı üretmemiş. Özellikle kimya ve demir-çelik hisseleri son 3 yılda sönük performans gösterdi. Portföyde "büyük isim yakalama" isteğiyle bu hisselere yer açmak, veriye bakıldığında mantıklı gözükmüyor.
Sektör Dağılımı: Temettü Açısından
Liste "temettü aristokrası" adıyla başladığı için temettü performansı da önemli. Aristokrat listesindeki hisselerin çoğu düzenli temettü veren şirketler:
- AKBANK, GARAN, AKBNK — yıllık istikrarlı temettü (son yıllarda %4-6 bandında)
- TUPRS, ENJSA, TAVHL — büyük miktarlı temettü dağıtan üretim/servis şirketleri
- MPARK, MGROS, BIMAS — orta düzey ama düzenli temettü
- ASELS, ENERY — büyüme odaklı, temettüden çok yeniden yatırım
- RALYH, KUYAS, MAGEN — küçük veya düzensiz temettü
Klasik "aristokrat" tanımı sadece sermaye kazancını değil, düzenli ve artan temettüyü de içerir. Bu kriter uygulanırsa listenin en saf üyeleri BİMAŞ, MİGROS, AKBANK, TUPRS ve TAVHL gibi sermayeyi koruyan + temettü dağıtan şirketler olur.
Portföy Açısından: Yoğunlaşma Değil Dağılım
Eğer birisi bu 15 hisseyi dengeli bir sepet olarak tutmuş olsaydı, son 3 yıllık toplam getirisi yaklaşık %800-900 bandında olurdu — yani BIST endeksinin yaklaşık 4-5 katı. Ama daha kritik olan, bu sepetin bireysel hisselerden daha düşük oynaklığa sahip olacağı. Çünkü 15 farklı sektörden hisse aynı anda çökmez; bazı düşüşler diğer yükselişlerle telafi olur.
Tek bir hisse seçmek yerine 5-8 tanesini karışım olarak tutmak — her biri farklı sektörden — matematiksel olarak daha iyi risk-ayarlı getiri üretir. Örneğin ASELS (savunma) + MPARK (sağlık) + ENJSA (enerji) + BIMAS (perakende) + TURSG (sigorta) + TUPRS (rafineri) gibi bir sepet, tek bir hisseden daha istikrarlı bir seyir izlerdi.
Sonuç
Son 3 yıllık Türk hisse senedi piyasasında "hem kazandıran hem uyutabilen" hisseler bir elin parmakları kadar: ASELS, MPARK, ENJSA, TAVHL, BIMAS bu listenin saf yıldızları. Bu hisseler ortalamada BIST100'ü %200-1250 arası geçmiş, buna karşılık düşüşleri -%25 ile -%35 arası sınırlı kalmış. 3 yıllık Sharpe oranları pozitif ve saf altın getirisine yakın seviyelerde.
Bir uyarı gerekli: geçmiş 3 yıl belirli bir makro rejimin ürünü — yüksek TL reel faizi, enflasyon döngüsü, savaş sonrası savunma alımı, pandemi sonrası sağlık yatırımı. Önümüzdeki 3 yıl aynı olmayacak. Bu listedeki hisseler önümüzdeki dönem de şampiyon olur diye bir garanti yok. Bu bir arkeoloji çalışmasıdır, fal değil.
Uzun vadeli portföy kurmak isteyen için anlamlı çıktı şu: 100 hisse arasından sadece 15'i gerçek aristokrat, bunların da en sağlıklı 5'i klasik büyük-ılımlı sektörlerden geliyor. Geri kalanlar ya spekülatif ya da endeksi yenemeyen vasatlıkta.
Bu analiz geçmiş 3 yılın istatistiksel taraması olarak hazırlandı; yatırım tavsiyesi değildir. Hisse seçimi bireysel risk toleransı ve finansal durumla birlikte değerlendirilmelidir.
