230 Gram Altın Elinizde Varsa, Yanına Ne Koymalı? 3 Yıllık Veriyle Optimal Portföy
Elinde 230 gram altın var — bugünün fiyatıyla yaklaşık 1.574.000 TL. Son üç yılda bu varlık nominal bazda %451 değer kazanmış, yani 230 gram altın 2023 Nisan'ında yaklaşık 285 bin TL ederken bugün 1.57 milyon TL ediyor. Bu yazının sorusu şu: elinde 230 gram altın olan biri, portföyüne başka ne eklerse matematiksel olarak en iyi risk-ayarlı getiriyi elde eder? Cevap, romantik değil, veri ile ölçülüyor.
Son 3 Yılın Kazananları ve Kaybedenleri
24 Nisan 2023'ten 22 Nisan 2026'ya kadar 727 işlem gününde TL cinsinden varlık performansı:
| Varlık | Yıllık Getiri | Yıllık Oynaklık | Sharpe (TLREF=%40 baz) |
|---|---|---|---|
| Gram Altın | %59.3 | %22.0 | +0.88 |
| Bitcoin (TL) | %65.5 | %49.2 | +0.52 |
| Ethereum (TL) | %38.2 | %66.7 | -0.03 |
| BIST100 | %36.4 | %27.3 | -0.13 |
| EUR/TRY | %31.3 | %10.8 | -0.81 |
| USD/TRY | %29.1 | %7.8 | -1.39 |
Sharpe oranı — yani bir varlığın risksiz getiriye (%40 TLREF) göre ne kadar "fazladan" getiri verdiğinin oynaklığa bölümü — bu dönemde sadece iki varlıkta pozitif çıkıyor: altın ve Bitcoin. Yani son üç yılda USD tutmak, EUR tutmak, BIST100 endeksini tutmak — hepsi mevduatın gerisinde kalmış. Elindeki 230 gram altın tek başına zaten dönemin şampiyonu konumunda.
Bu veri önemli bir itirafı beraberinde getiriyor: Sharpe oranı %40'lık TLREF referansını kullanıyor. Bu, TL mevduat getirisinin bu dönemde ne kadar güçlü olduğunu da ifade ediyor. Pozitif reel faizin olduğu bir ekonomide TL mevduatı yenmek zor.
Neden Sadece Altın Olmaz: Diversifikasyon Matematiği
Tek bir varlık tutmak — ne kadar iyi olursa olsun — yapısal olarak daha fazla oynaklık, daha derin düşüşler ve daha fazla psikolojik baskı getirir. Diversifikasyonun değeri, varlıkların birbirinden bağımsız hareket etmesiyle ortaya çıkar. Son 3 yılda varlıklar arasındaki günlük getiri korelasyonu şöyle:
| Gram Altın | BIST100 | USD | Bitcoin | |
|---|---|---|---|---|
| Gram Altın | 1.00 | 0.05 | 0.38 | 0.11 |
| BIST100 | 0.05 | 1.00 | 0.01 | 0.03 |
| USD | 0.38 | 0.01 | 1.00 | 0.13 |
| Bitcoin | 0.11 | 0.03 | 0.13 | 1.00 |
Tabloyu okumak önemli: Gram altın ile BIST100 arasındaki korelasyon yalnızca 0.05 — pratikte sıfır. Bu iki varlık bağımsız hareket ediyor. Aynı şekilde Bitcoin, hem altından (0.11) hem BIST'ten (0.03) neredeyse bağımsız. Bu, portföy teorisi açısından altın madenidir: birlikte tutulduğunda portföyün oynaklığı her bir varlığın oynaklığından daha düşük çıkar.
Korelasyonu orta seviyede olan tek çift Altın-USD (0.38) — mantıklı çünkü gram altın zaten matematiksel olarak dolar bileşeni içeriyor. Bu yüzden altına ek olarak USD tutmak çifte riske ek getiri sağlamaz; aynı hikayeyi iki kez almış olursun.
Portföy Simülasyonu: 20 Farklı Karışım Test Edildi
Son üç yıllık günlük getiriler üzerinde 20 farklı portföy kombinasyonu simüle edildi. Her portföyün toplam getirisi, oynaklığı ve Sharpe oranı hesaplandı. En başarılı 5 kompozisyon:
| Portföy Kompozisyonu | Yıllık Getiri | Oynaklık | Sharpe | 3Y Toplam | Max Düşüş |
|---|---|---|---|---|---|
| %80 Altın + %10 BIST + %5 BTC + %5 TLREF | %56.3 | %18.4 | 0.89 | %406.8 | -%14.2 |
| %50 Altın + %50 TLREF | %49.6 | %11.0 | 0.88 | %317.9 | -%7.4 |
| %100 Altın (referans) | %59.3 | %22.0 | 0.88 | %451.6 | -%16.6 |
| %70 Altın + %15 BIST + %5 BTC + %10 TLREF | %54.2 | %16.6 | 0.86 | %377.0 | -%12.8 |
| %60 Altın + %20 BIST + %10 BTC + %10 TLREF | %53.4 | %15.8 | 0.85 | %365.7 | -%12.5 |
Tablonun bize söylediği birkaç önemli şey var.
Birincisi, %100 gram altın ile %80 altın karışımı neredeyse aynı Sharpe'ı veriyor. Ama bir büyük fark: karışık portföyün oynaklığı %22'den %18.4'e iniyor ve max düşüş -%16.6'dan -%14.2'ye geriliyor. Aynı risk-ayarlı performans, daha az gerilim.
İkincisi, %50 altın + %50 TLREF kombinasyonu şaşırtıcı derecede etkili. Getiri bir miktar düşüyor (%49.6), ancak oynaklık yarıya iniyor (%11) ve maksimum düşüş -%7.4'e kadar azalıyor. Bu, dönemin en huzurlu portföyü.
Üçüncüsü, BIST100 ve Bitcoin'in katkısı sınırlı. 70/15/5/10 ile 60/20/10/10 karışımları, saf altından belirgin olarak daha iyi değil — sadece daha az volatil. Uzun vadede getiri açısından altını geçen bir karışım yok.
Kötü Kararlar: Hangi Karışımlar Portföyü Öldürdü?
Aynı simülasyonun başarısız tarafına bakmak da öğretici:
| Portföy | Yıllık Getiri | Sharpe |
|---|---|---|
| %50 Altın + %50 USD | %44.2 | 0.32 |
| %50 Altın + %50 BIST100 | %47.8 | 0.44 |
| %25 Altın + %25 BIST + %25 USD + %25 BTC | %47.6 | 0.46 |
| %33 Altın + %33 BIST + %33 TLREF | %45.2 | 0.44 |
USD yarısı olan bir portföy en kötü performansı verdi — son üç yılda dolar tutmak altının yanına eklenebilecek en pahalı yanlıştı. Eşit ağırlıklı karışımlar da saf altını yenemedi. Sebep basit: altın son 3 yılda doların üstünde performans gösterdi, BIST'in üstünde performans gösterdi, sadece Bitcoin ile başa baş kaldı ama Bitcoin'in oynaklığı altının iki katından fazlaydı.
Pratik Öneri: 230 Gram Altın Neye Benziyor?
Elinde 230 gram altın var — bugün yaklaşık 1.57 milyon TL. Buna 1 milyon TL daha eklemeyi düşünüyorsun varsayalım, toplam portföy 2.57 milyon TL olacak. Altının payı mevcut durumda toplam portföyün %61'i. Bu, yukarıdaki en iyi portföyün (%80 altın) biraz altında. Yani ek yatırımı altına değil, diğer varlıklara yönlendirmek portföy dengesini matematiksel olarak optimum seviyeye taşır.
En iyi Sharpe'a göre optimal dağılım şöyle olmalı: toplam portföyde altın %80 kalsın, %10 BIST endeks fonu veya büyük bankalar, %5 Bitcoin, %5 TLREF mevduat. Mevcut %61 altından %80 altına gelmek için ek 1 milyon TL'nin yaklaşık 500 bin lirası daha altına, 250 bini BIST'e, 125 bini Bitcoin'e, 125 bini mevduata olabilir.
Ama matematiğin söylediğinden daha önemli olan şey şu: son 3 yıl belirli bir makro rejimin ürünü — TL'de pozitif reel faiz, altında kurumsal alım dalgası, kontrollü kur rejimi. Önümüzdeki 3 yıl aynı olmayabilir. Fed politikası değişirse, TCMB başkanı değişirse, jeopolitik kayarsa — bu tablodaki tüm sayılar yeniden yazılır.
Dikkat Çeken Anomaliler
Bu simülasyondan çıkan iki çarpıcı bulgu var.
Birincisi, BIST100 son 3 yılda TLREF'i yenememiş — bu önemli çünkü piyasa dilinde "borsa hep kazandırır" klişesi yaygındır. Nominal olarak %36.4'lük yıllık getiri büyük gözükse de, TL mevduat %40 verirken bu kaybeden bir bahisti. Hisse seçimi burada ayrı bir konu; endeks tek başına mevduatı geçemedi.
İkincisi, altın-BIST arasındaki düşük korelasyon bu ay hızla değişiyor. Son 30 günde korelasyon 0.43'e çıktı. Bu geçici bir rejim olabilir (yabancı girişinin TL varlıklarını birlikte kaldırması), ama bu rejim kalıcı olursa portföy teorisinin verdiği avantaj zayıflayacak. Diversifikasyon, varlıklar gerçekten bağımsız hareket ettiği zaman işe yarar.
Sonuç
230 gram altın son 3 yılın en iyi tek başına yatırımı oldu — zaten kazandın. Bundan sonra eklenecek her lira için matematik şunu söylüyor: altının payını %70-80 bandında koru, kalan %20-30'u BIST (%15), Bitcoin (%5) ve TLREF mevduat (%10) arasında dağıt. Bu dağılım tarihsel olarak saf altından biraz daha az getiri vermiş, ama oynaklığı ve max düşüşü belirgin şekilde azaltmış. USD ve EUR tutmak bu denklemin dışında — altının kendisi zaten dolar bileşeni içerdiği için ayrıca dolar tutmak portföyü iyileştirmiyor, kötüleştiriyor.
Unutma: geçmiş üç yıl bir aynadır, gelecek üç yılın haritası değil. Bu analiz mevcut rejimin matematiğini gösteriyor; rejim değiştiğinde optimal portföy de değişir.
Bu analiz kişisel portföy simülasyonu amacıyla hazırlandı, yatırım tavsiyesi değildir. Yatırım kararları bireysel risk toleransı, zaman ufku ve finansal durum çerçevesinde değerlendirilmelidir.
